Tijn Touber: Jaren geleden hoorde ik over een aantal vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog samen in een Indonesisch Jappenkamp hadden gezeten. Ze waren er – naar omstandigheden – redelijk ongebroken uitgekomen. Hun geheim was een afspraak: wat er ook aan eten voorhanden zou zijn, ze zouden het samen delen en samen opeten. De keuze voor ‘samen’ boven ‘ik’ had de vrouwen niet alleen gered van fysieke ondervoedingverschijnselen, maar ook van geestelijke instorting. De vrouwen lieten zien dat het onder alle omstandigheden mogelijk is om te kiezen voor de ander. Ze lieten ook zien dat iedereen – inclusief zijzelf – daar beter van wordt.

Kiezen voor een ander, is namelijk kiezen voor leven.

Viktor Frankl, de Joodse psychiater die eveneens in concentratiekampen verbleef, schreef in zijn prachtige boek De zin van het bestaan het volgende: ‘Een mens die zich bewust wordt van de verantwoordelijkheid die hij draagt voor een ander die met liefde op hem wacht [...], zal zijn leven nooit kunnen vergooien. Hij kent het “waarom” van zijn bestaan, en zal daardoor vrijwel elke “hoe” kunnen dragen.’

Wie wacht er met liefde op jou? Op wie wacht jij met liefde? Wat is het ‘waarom’ van jouw bestaan, waardoor je elk ‘hoe’ kan dragen?

 Tijn Touber: Als ik een definitie van meditatie zou moeten geven, dan is het ‘een oefening in zelfstandig en onafhankelijk denken’. Alleen als je regelmatig stil bent en leert luisteren naar je diepste essentie, krijg je oog voor de ‘matrix’ waarin we ons – meestal onbewust – bevinden.

Je denkt wellicht dat je gedachten en gevoelens van ‘jou’ zijn, maar dat is zeer de vraag. Nog los van het feit dat in veel meditatietradities wordt onderwezen dat niets persoonlijk is, zijn ‘jouw’ gedachten meestal niet eens van jou omdat iemand anders ze voor jou heeft bedacht. Er zijn maar heel weinig authentieke denkers. Er zijn niet veel vrije geesten die zichzelf goed genoeg kennen om onderscheid te kunnen maken tussen wie zij zijn en wat zij zijn geworden. In de woorden van Oscar Wilde: ‘De meeste mensen zijn andere mensen. Hun gedachten zijn de meningen van anderen, hun levens zijn een mimicry, hun passies een citaat.’

De film The Matrix gaat daar over. De meeste mensen leven in een matrix van voorgeprogrammeerde ideeën, gevoelens en gedachten en denken dat ze vrij zijn. Het vergt de moed en de kracht van een Neo om dit in te zien en je los te maken van de programmeringen van het systeem. Een van de belangrijkste meditatie oefeningen daartoe is te leren om je niet meer te identificeren met je gedachten, maar met degene achter de gedachten. Dat doe je door je los te maken van alles wat er zich in je geest afspeelt en er met enige afstand naar te leren kijken, als een onthechte toeschouwer. Leer om je gedachten niet persoonlijk te nemen: het zijn niet jouw gedachten, maar gedachten. Het zijn niet jouw gevoelens, maar gevoelens. Het zijn niet jouw emoties, maar emoties.